Een eigen plek

Geplaatst op Geupdate op

plekNog een paar dagen en dan is het weer zover: koningsdag! Het belooft een gedenkwaardige dag te worden: zo mag hij een mijlpaal vieren met het feit dat hij 50 wordt (hij bevindt zich in goed gezelschap😉) of anders wordt het toch in ieder geval de koudste koningsdag ooit. Maar dat houdt de feestvierders vast niet tegen. Die hebben her en der al hun plekje voor de vrijmarkt ‘gereserveerd’.

Niet iedereen heeft zo een eigen plekje: op koningsdag draai ik dienst in VUmc Kinderstad; een plek waar ieder kind vast graag zou willen zijn, behalve als je ziek bent. Want zieke kinderen willen op koningsdag overal behalve in Kinderstad zijn, hoe gezellig de leiding ook is…

Maar de meesten van ons kunnen en mogen dat feest vieren: een feest van een jarige koning in een vrij land. Hoe bijzonder is dat?

Ik ken een vluchteling. Eerst een verguisde gevangene. Gemarteld, niet om wie hij is, maar om wát hij is. Ik noem hem ‘vluchteling’, maar zelf wenst hij die term niet op zichzelf toe te passen. Het is een begrip dat hem opnieuw in hokjes of tussen tralies plaatst. Hij is vooral een vrij man. Vrij van lijf en leden, van hart en ziel. Of toch niet?

Hij praat niet over wat hij heeft meegemaakt, of wat gevangenschap met hem gedaan heeft. Hij zegt het in prachtige schilderingen. In minuscule tekeningetjes, waarin hij priegelig kleine beeltenissen heeft gemaakt en bij elkaar gevoegd heeft tot grote collages. Die tekeningen maakte hij terwijl hij gevangen zat. Zijn moeder smokkelde die dan naar buiten toe, door ze op haar benen vast te plakken, de vrijheid tegemoet. Op gevaar van eigen leven. Die tekeningen werden zijn stem buiten de muren, waarmee ze stille protesten vormden en verder werden verspreid, ter bemoediging aan zijn volksgenoten. Hij tekende met wat hij voor handen had, theeresten, of viezigheid. Nu mág hij tekenen en schilderen, zijn kunstwerken noemt hij ‘kleine momenten van geluk’. Hij tekent in bijzondere symboliek: mensfiguren in groepen met één buitenstaander, mensen die dromen in wolken van vogels. Hij schildert zijn dromen, want, zo zegt hij: ‘Wie dromen kan, heeft nog toekomst.’ Vogels en vissen schildert hij ook: symbolen van leven. Hij drinkt water uitsluitend uit flessen, omdat hij het effect van gifgas heeft gezien, waarbij vissen dood in het water dreven en vogels uit de lucht vielen. Sprekende kleuren gebruikt hij: geel, rood, blauw. Water, bloed, zonlicht. Is licht een teken van leven, of van zaklampen van mensen die je opjagen en naar je op zoek zijn? Licht is hoop dat er leven is voorbij de donkere kerker.

Zijn schilderijen hebben iets dichterlijks, een vorm van poëzie in stilte tussen de regels door.

Het past bij de traditie van waar hij vandaan komt: Koerdistan. Nee, hij gelooft niet in landen in de zin van stukken grond waar je lijnen omheen trekt en een vlag in plant, maar wel in de verbondenheid tussen mensen. Door binding van taal en cultuur. En die cultuur van het oude Perzië, die grote kunstenaars, schilders, dichters, heeft voortgebracht, die draagt hij met zich mee. Net zozeer als de littekens van zijn martelingen, op zijn lijf en leden en op zijn ziel.

Wij mogen donderdag koningsdag vieren. Koud weer, maar met een warm hart. En zo nu en dan een afgeplakt stukje grond van en voor jezelf…

 

Wie zoek je?

Geplaatst op Geupdate op

Empty-Tomb-Picture-07

Als er ooit iemand op aarde is geweest die veel in beweging heeft gezet en die zelfs na zo’n 2000 jaar nog steeds een rol van betekenis speelt, dan is dat wel Jezus. Niet omdat hij een koning of keizer is geweest, niet omdat hij een veroveraar of ontdekkingsreiziger was, hij was ook geen succesvol schrijver of uitvinder en Hij was zelfs geen directe grondlegger van een geloof. Wie is die Jezus dan? Het wordt ons ook niet gemakkelijk gemaakt. Kerstmis uitleggen is nog wel te doen: de geboorte van een kindje is reden voor een feest. En als dat kind dan ook nog geboren is om liefde en vrede te brengen, dan is dat des te mooier. Maar een feestelijke traditie rond een man, die eerst moet sterven om de dood te overwinnen? Dat is andere koek! En beslist geen eitje.

Jezus is volgens christenen niet ‘zomaar’ gestorven: zijn kruisiging en zijn lijden hadden als doel de mensheid te verzoenen met God, door de zonden der mensen weg te nemen en de weg te openen naar het eeuwig leven. Pasen was en is nog steeds, ook voor christenen, tevens het Joodse feest van de uittocht uit de slavernij van Egypte. Jezus kwam met zijn vrienden bijeen in Jeruzalem om het Joodse Paasfeest, het Pesach, te vieren. In de paasnacht klinkt steeds opnieuw de lezing uit Exodus, over Gods bevrijdend handelen in de Joodse geschiedenis, als voorbereiding op ons aller bevrijding: de opening naar het eeuwige leven. Pasen is een weg die verder gaat, een verhaal dat verteld blijft worden en daarmee telkens opnieuw levend wordt.

Eén troost: de opstanding van Jezus was in de tijd dat het zich voordeed net zo onbegrijpelijk voor zijn leerlingen als dat het tegenwoordig voor ons is. Als we kijken naar de reacties van de vrouwen bij het graf, maar ook van Petrus, die ontkende Jezus te kennen en Thomas, die twijfelde aan de echtheid van Jezus’ verschijning, dan bevinden we ons in goed gezelschap als we ook twijfelen. En voor wie uiteindelijk niet in méér dan de dood gelooft, verandert Pasen ook helemaal niets. De Paas-gedachte op zichzelf maakt de wereld helaas ook nog niet beter dan ze is. Het is ook niet zo gemakkelijk om je leven erdoor te laten veranderen.

Ziekte, dood, ontslag, afscheid van een geliefde of afschrikwekkende nieuwsberichten, het zijn gebeurtenissen in ons leven waar we ongevraagd mee te maken krijgen. Soms worden lichtpuntjes pas in het diepste donker zichtbaar. De dood begrijpen is moeilijk, als we denken dat deze gebroken wereld het enige leven is dat we ooit zullen krijgen. De dood, als laatste vijand van de mens; als we niet verder kijken dan wat je weet, dan is dat inderdaad wat het is. Als er mensen zijn die nog zoekend zijn, dan mist er iets: het vertrouwen dat het niet is zoals het lijkt. Een zoeker weet het nog niet, twijfelt, is er nog niet over uit. En als er niets verandert, dan blijven zoekers zoeken.

Maar Pasen doorbreekt wat doodnormaal is geworden. Het zet de tijd niet stil, maar gunt ons een blik in de toekomst, verder dan waar wij normaal gesproken kijken kunnen. Een verhaal, een boodschap die verder gaat. Nieuw leven waar de dood geen vat op heeft. Het neerslachtig neerleggen bij het lot van de dood krijgt zo een tegenhang: dat van hoop en vertrouwen. Het geloof dat we niet zullen sterven, ook al blazen we ooit onze laatste adem uit. Voor degene die het geloof gevonden heeft en daarin antwoorden herkent, zijn de feiten niet belangrijk meer. Bezwaren verdwijnen. Feiten alleen zijn niet voldoende om tot geloof te komen. Het vraagt om een andere vorm van zien, van luisteren.

Laten we Pasen vieren in al het geluk dat ons gegeven is, maar daarbij de mensen die het moeilijk hebben en die getart worden in hun vertrouwen op een beter leven niet vergeten. Alleen dan kan er echt sprake zijn van het feest van de hoop, van de opstanding. Van frisse moed en de mogelijkheid opnieuw te beginnen. Diezelfde hoop kan ook mensen gezamenlijk bezielen, een gemeenschap, een groep, een heel land en wie weet, de hele wereld! Alles hangt af van de beantwoording van die kernvraag: ‘Wie zoeken jullie?’ Zodra we ‘het oude’ achter ons kunnen laten en de deuren naar onze harten openen, vinden we het antwoord dat al in ons leeft. Het nodigt ons uit om erop uit te gaan en in het licht van liefde en vrede te delen en te verbinden. Vandaag de dag kun je Hem nog steeds ontmoeten. Niet als iemand die je ooit nog eens tegen kan komen, maar als degene die altijd bij ons is. In de contacten met je medemens, maar vooral in jezelf. In de gedachte in je gedachten, ademend tussen de woorden door. Verwacht het onverwachte. We moeten Hem niet zoeken waar Hij is neergelegd.

 

Vol passie

Geplaatst op Geupdate op

foto Goede VrijdagIn de aanloop naar Pasen kun je overal weer de ‘passiespelen’ in soorten en maten bijwonen en meebeleven. Variërend van uitvoeringen van J.S. Bach’s klassieker de ‘Mattheüs Passion’ en de musical ‘Jesus Christ Superstar’ , tot de vermaarde tv-productie van ‘The Passion’. (Een uitspraak van de leadzanger van een reggae-band waar ik eens een optreden van bijwoonde was: ‘If Jesus were black, he would be dancing on water!‘ – deze keer dan weliswaar geen dans, maar wel de zang…) De dubbele betekenis van het woord ‘passie’ blijft toch een beetje merkwaardig. In het dagelijks spraakgebruik staat het natuurlijk voor vurige liefde, hartstocht, een intens verlangen. Tegelijk is het een aanduiding voor, zoals Wikipedia het omschrijft: ‘Een passie is een verhaal, een toneelstuk, een muziekstuk of een beeldend kunstwerk dat het lijden van Jezus Christus als uitgangspunt heeft’. In die zin zou je het woord ‘passie’ ook kunnen lezen als ‘liefdevolle overgave’. Maar overgave aan wát dan? Aan de dood, in de verwachting en het vertrouwen dat dat zinvol is?

Vandaag is het Goede Vrijdag. Op de een of andere manier is bij die benaming de associatie met de term ‘Thank God it’s Friday’  in mijn hoofd gekropen. Dat was de titel van een Amerikaanse discofilm, maar het is ook de naam voor een restaurantketen in Amerika, waar ze goddelijk lekkere steaks bakken. En dan, tja, is de vrijdag niet voor de meeste mensen wel goed, vanwege het vooruitzicht op het naderende weekend? Dus: ‘goed’? Nou ja, het is maar wat je goed noemt. Het heeft meer iets weg van een erg slechte dag, als je de betekenis beter beschouwt. Laten we het er maar op houden dat ´Het Goede´ in de wereld op die dag aan de mensheid was ontvallen. Want op Goede Vrijdag gedenken we de lijdensweg en de dood van Jezus aan het kruis. Voor zijn vrienden en volgelingen was hij de Messias, maar voor de Romeinse overheerser een onruststoker, een rebel, een vrijheidsstrijder die door een groeiende groep aanhangers een bedreiging vormde. Voor anderen was hij weer een handoplegger, een gebedsgenezer en verteller van prachtige parabels over de relatie tussen God en mens. Hij moet hoe dan ook een zeer inspirerende persoonlijkheid geweest zijn, in die dagen. Zoon van God of net zo goed als wij dat zijn: een kind van God. Onschuldig of de onschuld zelf. Gevangen genomen en berecht. Verraden door een kus; hoe in-en-in slecht is het niet om verraden te worden door zo een liefhebbend gebaar?

Nog maar een paar dagen daarvoor was hij als een held, de stad Jeruzalem binnengehaald. De mensen die Hem eerder hadden toegejuicht als een vorst, hoonden en bespotten Hem. Het volk dat eerder elkaar verdrong om een glimp van Hem op te kunnen vangen, hun mantels uitspreidden bij wijze van loper en Hem toezongen, stond nu in dichte rijen bij elkaar om getuige te kunnen zijn van Zijn veroordeling. Scheldend en spugend. De beloftevolle vreemdeling werd als een misdadiger berecht. Uitgeruild voor een echte misdadiger. Onschuldig beschuldigd en berecht. Vervolgd om hun woord, op hun woord, of om dat waar zij in geloven of wie of wat ze zijn. Een lijdensweg volgde; de kruistocht. Op die dag had de angst van de Romeinse overheerser ervoor gezorgd dat deze wonderlijke goddelijke persoonlijkheid als mens aan wreedheden is gestorven. Angst voor het onbekende, of angst voor het feit dat de simpele boodschap van de Liefde niet werd begrepen. Toen viel het doek…

En wat doen wij met deze boodschap?  Zit er misschien een les in, iets waar wij vandaag de dag nog van kunnen leren? Veroordelingen zonder vorm van proces zijn nu nog actueel.

Zoveel geteisterde families omdat een vader of moeder, dochter of zoon is weggehaald. Omdat zij ongewenste ideeën verkondigden, of ‘anders’ zijn dan anderen, buiten de samenleving worden geplaatst. Het kruis dat mensen nu nog moeten dragen is, dat zij niet gekend en bemind zijn; geen aanzien hebben, geen leven. Het leven kan soms een ongewoon zwaar lot zijn om te dragen. De droevenis van Maria is ook vandaag de dag nog voor velen herkenbaar: langs de kruisweg van een dierbare staan en het lijden aan moeten zien.

Hoe trouw zijn wij eigenlijk nog aan hetgeen waarin we oprecht geloven? Brengt niets ons dan uit ons evenwicht? Misschien zijn ook wij wel te beïnvloeden door de massa, of door de ogenschijnlijk gevestigde orde. Misschien keren wij net zo gemakkelijk de voortvluchtigen in deze wereld de rug toe, wanneer we ze niet op hun woord willen geloven. En de angst overwint. Misschien verraden of ontkennen we net zo gemakkelijk de liefde van degenen die wij liefhebben. En wassen wij onze handen telkens in onschuld. Een mens is er om gestorven. Gestorven voor ons welzijn. Toen. En misschien vandaag de dag nog steeds. Geen haan die ernaar kraait. Of toch….?

Of je het lijdensverhaal daarbij beschouwt als historisch of religieus feit of een metaforisch gegeven is misschien van minder belang, zolang we ons nog steeds aangesproken en geraakt kunnen voelen door het lijden. Niet slechts als getuigen langs de zijlijn staan, maar deelgenoot worden en ons herkennen in de harten van onze medemensen. Ook wij struikelen soms onderweg, zijn mens tot aan de dood, maar het vraagt om hoop om weer op te kunnen staan. Om vertrouwen dat de aarde waarin vergankelijk leven ligt begraven ook weer nieuw leven voortbrengt. Als wij het belang van de liefde zien, is de liefde van belang.

Ik wens ieder een Goede Vrijdag toe.

 

 

 

 

Kom, en volg Mij

Geplaatst op Geupdate op

Palm-Sunday-2Vandaag is het Palmpasen en het begin van de ‘Goede Week’. Palmpasen: het herdenken van de feestelijke intocht van Jezus in de stad Jeruzalem. Het volk dat was toegestroomd zwaaide Hem toe met palmtakken, zoals men tegenwoordig met vlaggetjes zwaait op koningsdag, bijvoorbeeld. De palmpaasstok is daarvan een afgeleide.

Hoe zou dat toen gegaan zijn, als je erbij geweest was? Het gerucht van Jezus’ komst naar Jeruzalem had door de stad gegonsd. Jezus: de gedreven man uit het plaatsje Galilea, die over God sprak alsof Hij over een vader sprak. De man die mensen niet opnam naar maatschappelijke maat, die niet oordeelde of veroordeelde, maar die de schoonheid zag in ieder mens. Hij wist het woord van God onder de mensen te brengen door het verstaanbaar te maken. Maar Hij deed méér waardoor de mensen Hem toejuichten, toen Hij Jeruzalem binnenkwam: de kracht van zijn handen genas. Ook had hij iets weg van een rebel. Hij was niet bang om tegen de gevestigde orde in het verweer te komen. Je moest maar durven! Het gaf de onderdrukten in de stad nieuwe hoop. Hij sprak over liefde en over het eeuwig leven. Is dat niet iets wat we allemaal wensen? Mensen dromden samen in de straten om Hem te kunnen zien en juichten Hem wuivend met palmtakken toe. Alsof ze een koning binnenhaalden. Een koning op een ezeltje. Een ongewoon gewone man. Je zal er maar bij geweest zijn, in die dagen!

En nu? Waar lopen wij nog warm voor? Wie halen wij juichend binnen? Wie volgen wij, omdat diegene ons zo weet te inspireren? We juichen met duizendtallen tegelijk popsterren of sporters toe en als voetballers een belangrijke bekerwinnaar zijn, nou ja vooruit, dan worden ze ook met veel eerbetoon de stad binnengehaald. En dankzij de social media hebben we van iedereen en van onszelf ‘vrienden’ en ´volgers´ gemaakt. Een uitnodiging voor een event is zó verstuurd en in plaats van palmtakken zwaaien we met mobieltjes als we tijdens een concert geraakt worden. Hoe zorgen we ervoor dat we tussen al die impulsen aan informatie de boodschap nog verstaan?

Maar ook nu kan succes van korte duur zijn. Er is haast geen voorbeeld waaruit dat duidelijker blijkt dan uit het lijdensverhaal van Jezus. Momenteel kun je ook weer overal de ‘passiespelen’ in soorten en maten bijwonen en meebeleven. Dat beweegt zich van uitvoeringen variërend van J.S. Bach’s klassieker de ‘Mattheüs Passion’ en de musical ‘Jesus Christ Superstar’ tot de vermaarde ‘The Passion’. Je wordt er zogezegd haast mee doodgegooid.

De dubbele betekenis van het woord ‘passie’ blijft merkwaardig. In het dagelijks spraakgebruik staat het natuurlijk voor vurige liefde, hartstocht, een intens verlangen. Tegelijk is het een aanduiding voor, zoals Wikipedia het omschrijft: ‘Een passie is een verhaal, een toneelstuk, een muziekstuk of een beeldend kunstwerk dat het lijden van Jezus Christus als uitgangspunt heeft.’

In die zin zou je het woord ‘passie’ ook kunnen lezen als ‘liefdevolle overgave’. Maar overgave aan wát dan? Aan de dood, in de verwachting, de hoop en het vertrouwen dat dát zinvol is?

Vandaag beroemd en geroemd, morgen vergeten. Een boodschap is gemakkelijk verkeerd uitgelegd of niet begrepen. Koningen en ezels: ze leven nog steeds bij de perceptie van het volk… Wie je ook volgt, volg daarbij vooral de stem van je hart. Dan hoor je vanzelf zuivere waarheid spreken.

jesus laptop

 

Voetstappen

Geplaatst op Geupdate op

olifant met meisje
In de tuin zie ik een spinnetje,
het weet niet hoe groot de wereld is,
het is hem om ‘t even,
maar het maakt af en toe een nieuw beginnetje,
alleen om te overleven.
 
In het droge zand loopt een olifant,
hij denkt dat hij het grootste van de wereld is,
zijn stappen doen de grond beven
als hij loopt te sjokken door het zand
en hij leeft om door te leven.
 
Door de straten struint een eenzaam mens
hij merkt hoe klein zijn wereld is
als hij niets maakt van zijn leven.
Stilletjes koestert hij zijn wens
die pas tot leven komt als hij het laat leven.
~ Els ~

Geen kip op straat??

Geplaatst op Geupdate op

Kid+on+a+busHet was al donker toen ik in de bus zat, op weg naar huis. Op de stoel schuin voor mij zat een klein jongetje naar buiten te kijken.  Een busrit duurt voor een klein kind al gauw te lang, dus begon hij wat ongedurig op zijn stoel te zitten en rond te draaien. Tot hij andersom bleef zitten, waarbij hij zijn moeder aankeek met een blik alsof hij zeggen wilde: “Voor mekaar!” Na een luide gaap legde hij zijn wangetje tegen het glas van de bus.

Even wilde ik weer kind zijn en doen wat hij deed: het koude raam tegen mijn gezicht en het zachte getril van de ramen tegen mijn kaken voelen. Dat deed dat jongetje dus. Want kleine jongetjes mogen dat. Zijn wang liet een vettige afdruk achter op het raam.

Plots zag hij door de reflectie van de ramen dat ik naar hem keek en hij begon afwisselend naar mij en mijn spiegelbeeld te kijken. Verlegen krulde hij zijn mondhoekjes om tot een glimlach. Ik knipoogde naar hem door het glas. Daarop verfromfraaide hij zijn gezicht waarbij hij één oog dichtkneep. Dat herhaalden we allebei een paar keer, tot ik mijn tong uitstak. Hij deed hetzelfde. Leuk! Ik deed wel mee. Toen zijn moeder opmerkte wat hij deed, maande zij hem om stil te blijven zitten. Ik hoorde nog een onderdrukt gemaar, maar moeders wil was wet. Hij mocht geen andere mensen plagen. Dat ik begonnen was durfden we allebei niet ze zeggen.

Even verderop hield het polderlandschap op en begon de drukte van de stad. Het stoplicht stond op rood en terwijl de bus remde, keken het jongetje en ik allebei tegelijk naar de stoep. Toen zagen we een kip lopen over straat! Zo maar in de stad! Was dat niet vreemd? “Een kíp!” riep het jongetje luidkeels uit. “Sttt!” Zei zijn moeder, “Hou eens op, we zijn er zo!”.  Maar dat wás toch ook vreemd, een kip op straat?

Kennelijk waren wij de enige twee die zich daarover verwonderden. Schouderophalend keek hij nog even om naar mij toen ze even later uitstapten en ik knikte begripvol terug: ja, ik had het ook gezien en het was vreemd. Het schiep een band.

De zwevende kiezer

Geplaatst op

zwevende kiezerEen zwevende kiezer zal ontstemd blijven
zolang hij niet weet wie of wat te kiezen
en daarmee ondervindt hij aan den lijve
dat er niets of juist veel valt te verliezen.
 
Een stem op zich vormt geen protest
en wie niet stemt protesteert evenmin.
Protesteren maakt niet beter dan de rest
en je stem verliezen heeft geen zin.
 
Wie nu nog zweeft die moet gauw landen,
anders raakt je stem kwijt, gewoonweg wég
en zo geef je het lot en recht uit handen
aan links of rechts, of de gulden middenweg.
 
Misschien helpt het laatste debat een handje
en trekken de lijsttrekkers nog over de streep
wie nog twijfelen in ons kouwe kikkerlandje,
in felle bewoordingen, naar ik zo begreep.
 
Valt er te kiezen of delen, dat is de vraag,
en hoe in deze samenleving samen leven?
Maar in ieder geval blijft zweven te vaag;
bepaal de stemming door je stem te geven!