Een blauwe maandag?

Geplaatst op

539853_295934197172102_475438025_n

Op het moment dat ik dit schrijf, is het kennelijk ‘Blue Monday’; een term voor de meest deprimerende dag van het jaar, naar het schijnt. Dat is althans de uitkomst van een ‘rekenformule’ die de Britse psycholoog Cliff Arnall op de kalender had losgelaten. Het maakt dat de maandag van de laatste volle week in januari de dag zou zijn waarop de meeste mensen zich treurig, neerslachtig of weemoedig voelen. Dan zijn doorgaans ook de goede voornemens van het nieuwe jaar alweer mislukt en de vakanties lijken nog ver weg. Ook zijn de dagen nog donker en heeft de maandag van oudsher al niet te reputatie van de meest favoriete dag in de week. In zijn rekenmodel had hij factoren meegenomen als het weer, uitstaande schulden, de hoeveelheid dagen tot kerstmis, de betaaldag voor het salaris en de succesfactor van goede voornemens. Maar de uitdrukking ‘op een blauwe maandag’ is ouder dan voornoemde term en wil zoveel zeggen als ‘een kleinigheidje, iets van weinig waarde’, waarmee de blauwe maandag dus vanzelf de betekenis krijgt die je er zelf aan geeft misschien.

Op het moment dat ik dit schrijf, ben ik bijna op weg naar mijn werk. Nieuw werk. Leuk werk ook, gelukkig. Sinds een maand doe ik heel wat anders en voor een heel ander bedrijf dan de 30 jaar hiervoor. Mijn functie bij de bank hield toen op te bestaan en even voelde dat alsof ikzelf ophield te bestaan. (een beetje als een reclamekreet: ‘van hard werken bij de bank naar werkloos op de bank’?) In de tijd dat ik werkeloos was heb ik niet werkloos toegezien en ik ben meer vrijwilligerswerk kan doen dan dat ik nu direct los kan laten. En zo heb ik misschien wel meer klachten efficiënt aangepakt en opgelost dan in mijn werkzame bestaan als klachtenmanager… Maar ik kan me heel goed voorstellen dat het voor veel mensen een aanslag zal zijn op hun moraal om op het werk ‘overtollig verklaard’ te voelen. Dat is nu eenmaal niet iets dat in gedachten opkomt als iemand aan een kind vraagt: wat wil je later worden? Net als iedere vorm van tegenslag die mensen kan overvallen.

Van de week ging het tijdens een persoonlijke ontmoeting die ik met de manager van een grote Nederlandse uitvaartvereniging had over sterftecijfers, met name over het schrikbarende aantal zelfdodingen per jaar. Volgens haar heeft het er alles mee te maken dat we in Nederland zo slecht over onze gevoelens hebben leren praten. Het is volgens haar de uitdaging om de dood en alles eromheen bespreekbaar te maken. Want erover kunnen praten helpt soms al om gemakkelijker los te kunnen laten, door deprimerende gedachten te kunnen verlichten en zo een verandering in gang te kunnen zetten. Loslaten doet soms pijn, maar loslaten kan ook bevrijdend voelen, omdat ruimte ontstaat voor ‘nieuw’. Het valt niet alleen samen met deze Blue Monday, maar een maandag staat evengoed voor een nieuw begin. Een kans om opnieuw te beginnen, wat het ook is dat je ongevraagd los moet laten.

Ineens schiet een stukje tekst van het liedje ‘Tijd genoeg’ van Doe Maar in mijn gedachten: “Maar al zijn de dagen nog zo grauw , ik weet het zeker , als jij wou, dan verfde jij de wolken blauw.” En dat kan je natuurlijk ook doen op Blue Monday: zélf je dag inkleuren! Dan is het vanzelf eigenlijk maar een kleinigheidje, zo op een blauwe maandag. Dus hiér met die kwast! Bel iemand op die alleen is of als je je eenzaam voelt, koop een jurkje of een bos bloemen om je dag op te fleuren, haal een frisse neus, lucht je huis of je hart en maak vooral nieuwe plannen! Kleur je dag of die van een ander. En wie weet, mag Blue Monday dan zomaar een leuke dag worden…

 

Advertenties

Oost west, thuis best?

Geplaatst op

magi-1024x768

Het is volgens een niet-geschreven regel vandaag, op 6 januari, de laatste dag dat je elkaar een gelukkig nieuwjaar mag wensen. Dus bij deze, aan al diegenen waarvan de gelegenheid ontbrak om het je persoonlijk te wensen: ik wens je een goed, gezond, bijzonder, kansrijk, gedenkwaardig en inspiratievol nieuwjaar!

En of we nu opnieuw beginnen of een ingeslagen weg vervolgen, het is in ieder geval een nieuw jaar met hopelijk nieuwe kansen. We zijn dan als vanzelf weer hoopvol. Hopende op nieuwe mogelijkheden en soms -heel ambitieus misschien- op het mogen worden van een betere versie van onszelf. Onze kalendertelling laat ons weer met een blanco blad beginnen.

6 januari: in sommige landen in het Midden Oosten is dit de dag waarop Kerstmis gevierd wordt. Bij ons in onze westerse cultuur staat deze datum bekend als ‘Driekoningen’. Volgens de Bijbelse vertelling verlieten drie koningen -of wijzen, afhankelijk van de interpretatie van de evangelist- huis en haard om op zoek te gaan naar de lang voorspelde Verlosser die een nieuw begin inluidde. Ze volgden een heldere ster, waarvan zij overtuigd waren dat daarmee een oude voorspelling werd vervuld.

Astronomen hebben de afgelopen tijd herhaaldelijk nieuwe sterren, planeten en zelfs een heel zonnestelsel ontdekt. En dan zijn het met name die planeten die gelijkenis vertonen met onze Moeder Aarde. Er zit zelfs een planeet tussen die zoveel overeenkomsten met de aarde heeft, dat de geleerden het ‘Earth 2.0’ zijn gaan noemen. Zoiets is niet per ongeluk ontdekt. Dat is iets meer dan zomaar ‘staren in het oneindige’; daar zijn mensen naar op zoek gegaan. Achter iedere horizon lonkt telkens een volgende onontdekte ster. Hoe meer sterren ze zoeken, hoe meer ze er telkens weer lijken te vinden. En dat terwijl we de problemen op de planeet waar we wonen nog niet eens de baas zijn…

Het is daarmee niet zo moeilijk om nu met `Driekoningen´ in gedachten terug te gaan naar de sterrenvolgers uit het de Bijbel, die wijzen uit het oosten. Ze waren op zoek naar de vervulling van een belofte en vonden het Kind dat Liefde kwam brengen op deze wereld. Hun geschenken, goud, wierook en mirre, hebben een metaforische betekenis en hoewel de uitleg hier en daar verschilt wil het zoveel zeggen als: symbolen voor zuiverheid, dienende liefde en ware kennis. (In de loop der tijd is de metaforische betekenis van deze drie figuren verder uitgediept: zij stonden model voor de gehele mensheid, door ze te verbeelden als een blanke man met een baard, een Aziatische man en een jonge Afrikaan. Zij waren daarnaast een koning, een priester en een magiër, hun namen Kaspar, Balthasar en Melchior betekenen respectievelijk ‘schatbewaarder’, ‘God beschermt’ en ‘Koning van zijn stad’, hun geschenken staan daarbij achtereenvolgens voor: goud = handen / daden, wierook = hoofd / kennis en mirre = hart / liefde) Je zou toch zeggen dat dát juist de ingrediënten zijn die ze toentertijd graag bij een nieuwe Verlosser zouden zijn komen hálen? Maar misschien werkt het wel andersom, worden al deze dingen vanzelf méér wanneer je ze deelt.

Ook nu zoekt de mens het licht ver buiten zichzelf. Naar nieuwe planeten waarop misschien leven mogelijk is, in plaats van te onderzoeken hoe we het leven op onze planeet mogelijk kunnen blijven houden. Naar oplossingen als vrede en verdraagzaamheid. Het huidige wereldbeeld deprimeert en maakt angstig. Politieke ontwikkelingen maken ons soms onrustig en ademen weinig vertrouwen uit. Men hongert naar een nieuw begin, naar een toekomst die mooier is dan het toekomstbeeld dat we vrezen. Maar durven we daar ook op te vertrouwen? Welk licht gloort er voor ons in de verte?

En toch, zo moeilijk kan het toch niet zijn? Het werkt misschien als kaarslicht: er is maar één lichtje nodig om er oneindig veel mee aan te kunnen steken. De kaars zelf zal er niet kleiner van worden. Het licht wordt zelfs alleen maar groter hoe meer ervan gedeeld wordt. En is dát niet de essentie: dat licht waar het hier om draait?

We hoeven niet op zoek te gaan naar die kracht buiten ons. We hoeven slechts in te zien dat we het licht in ons kunnen vinden. Er zit een supernova in ons! Daarom is het misschien goed om niet telkens eenzelfde rondje te lopen, maar je af te vragen welk licht of welke ster je werkelijk volgt.

Wat brengt jou in beweging, dit nieuwe jaar? En wat heb je daar zelf aan bij te dragen? Ieder van ons is in staat om dat vlammetje te laten ontbranden. We hoeven alleen maar in te zien dat die kracht van vrede en liefde in onszelf zit. Om door te geven. Door te vergeven. Door een hand uit te steken naar die vreemdeling die zo onze naaste wordt. Als we weten te luisteren naar elkaar, en naar de stem van de stilte in onszelf. Dus laten we vooral in goed vertrouwen kleine zaadjes planten, in de hoop op een rijke oogst van vrede, liefde en verdraagzaamheid. We hebben het in ons! Daar zit alle wijsheid en rijkdom in die we nodig hebben…

2018

Opnieuw beginnen…

Geplaatst op

Happy-New-Year-Jumping-From-2017-To-2018

Ik ben zo vaak opnieuw begonnen,
ieder jaar had telkens een nieuw plan,
dan had ik weer wat nieuws verzonnen
of het kwam er eigenlijk toch niet van.

Ik ben zo vaak opnieuw gestart,
wilde me mijn plannen eigen maken,
maar ik had ze met idealen verward
voordat ze me echt konden raken.

Ik ben zo vaak teleurgesteld,
omdat mijn doelen hoger lagen
dan de vragen die ik mij had gesteld
en dus resteerden steeds de vragen.

Ik heb me al zo vaak verrekend,
maar ik tel vanaf nu mijn zegeningen,
kijk niet naar waar ik op had gerekend,
maar wat ik héb: zo ontelbaar veel dingen.

Ik heb me nu dus voorgenomen:
een nieuw begin begint soms klein
en de dingen komen zoals ze komen
omdat die zeven nu een acht kan zijn!

~ Els ~

Hopend op een wonder…

Geplaatst op Geupdate op

kerstspel UrbanusHet is rommelig en druk, vlak voor de feestdagen. Maar wel gezellig druk en de dagen vliegen voorbij. Dan is de dag aangebroken van de kerstviering in het buurtcentrum, waar de kinderen van ons kinderkoor een belangrijke rol en taak in hebben: naast de ingestudeerde liedjes beelden ze het kerstverhaal uit. De dirigente van het kinderkoor zingt zelf mee met haar eigen -grote mensen- koor en verzorgt ook de begeleiding van de kinderen. Deze avond van de voorstelling help ik mee om ze allemaal in hun kostuums te hijsen en regieaanwijzingen te geven als ze op moeten komen. Het verhaal en de liedjes zijn met elkaar verweven en zo loopt het toneel na ieder lied meer en meer vol met kinderen. Het begint klein, met de herders rond een vuurtje en schaapjes erbij. De schaapjes zijn nog klein en omdat de uitvoering voor hen laat op de avond is, zitten ze met grote blossen op hun wangen onder hun mutsjes met witbonten oortjes te gapen. Maria is een kop groter dan Jozef, die zijn mouwen nog eens twee keer heeft opgerold en ze zijn vergezeld van de ezel uit Schrek, die haast niet kan zien waar ze loopt door de grote kop waar zij mee loopt. Maria speelt dat ze moe is: ze zoeken een plek voor de nacht om te schuilen. En dan sluit langzaam de ster van de avond aan, bij het groepje kinderen achter de zware fluwelen gordijnen en uit het zicht van het publiek: de baby die in volle onwetendheid de hoofdrol heeft gekregen in het verhaal en zometeen het kindje Jezus mag ‘spelen’.

De engelen met lichtjes in hun veren stola’s komen op mijn aanwijzing op en ook de drie koningen klimmen half struikelend met geschenken in hun handen het toneel op. Dan zetten alle kinderen een lied in en gaan zó staan dat even later de pop in het kerstspel ongemerkt omgeruild kan worden voor de echte baby in de armen van Maria. In de tussentijd staat de moeder achter de coulissen haar kind te wiegen in haar armen en zingt het lied zachtjes mee, om haar baby rustig te krijgen. Het zachte schijnsel van een lamp geeft het kindje een gouden glans en ik zie hoe ze de wangetjes van haar baby streelt. Even later is de zaal getuige van een wonder, want het kindje Jezus is nu écht geworden! Als even later het ‘Stille Nacht’ wordt ingezet, is de baby vredig in slaap gevallen in de armen van Maria.

Dan, een andere dag in hetzelfde rijtje van drukke volle dagen. Ik ben wat ‘kribbig’ als ik vanuit mijn werk het ziekenhuis binnenloop voor een late dienst (in VUmc Kinderstad, de ‘speelstad’ van het ziekenhuis, als extensie van de kinderafdeling). Ik ben laat, door de nieuwe dienstregeling van de bussen, en zo loop ik met een hoofd vol met gedachten de afdeling binnen. Als ik mijn jas ophang en mijn tas heb opgeborgen, zie ik als eerste een moeder met haar kind in haar armen staan in het zachte schijnsel van een lamp. Het kindje ligt als een pop in haar armen en heeft een vale kleur. Er lopen draden uit het kleine neusje en ik zie wat plakkers op het tengere lijfje. De moeder wiegt haar baby en zingt het zachtjes toe om het rustig te krijgen. Ze streelt de wangetjes, terwijl ze zegt dat ze hoopt op een goede, vredige nacht, want ze is moe, zó moe. Ze slapen in het Ronald McDonaldhuis met het gezin, een veilige plek om te schuilen. En deze nacht zal heel bepalend zijn voor het verdere verloop. Ze hoopt op een wonder. Even later is de baby rustig in slaap gevallen in haar armen.

En dan is het eindelijk kerstavond. Opnieuw vertolkt het kinderkoor het kerstverhaal, maar nu in een overvolle kerk. Er is geen stoel of bank meer vrij en het gonst van de mensen. Als het kerstspel gaat beginnen, mogen alle aanwezige kinderen vooraan in de kerk op de grond komen zitten. Zo van opzij vanaf het altaar schat ik dat het er zeker honderd zijn. De kinderen zingen en spelen het kerstspel nu geroutineerd en het verhaal lijkt nu ook wel beter tot z’n recht te komen, door de akoestiek in het oude gebouw met de hoge gewelven. Een verhaal dat vertelt over een nacht die anders is dan alle andere nachten en bepalend zal zijn voor wat er daarna gebeurt. En ook nu wordt de pop tijdens een lied waarbij alle kinderen vooraan op het toneel staan omgeruild voor de echte baby. Er klinken geluiden van verrukking op zodra te zien is dat Maria een echt kindje vasthoudt. En ook nu wordt het ‘Stille Nacht’ ingezet.  Iedereen zingt het zachtjes mee, als het schijnsel van een lamp over het kindje valt. Iedereen zingt over de vrede, hoopt  en wenst het elkaar toe. Als dat eens waar mag worden, dát zal pas een wonder zijn!

Het wonder van Kerstmis

Geplaatst op Geupdate op

Nog eventjes en we vieren weer Kerstmis,

-het feest van het licht- net als ieder ander jaar.

Maar soms lijkt het alsof ik iets aan Kerst mis,

want, hebben we dat licht wel voor elkaar?

 

We zingen liedjes over de vrede overal

en het gloria van hemelse engelenkoren

die ons wijzen naar een kind in een stal,

over een goddelijk kind dat voor ons is geboren.

 

We bidden voor vrede, we hopen en wensen,

schudden elkaar de hand en branden een kaars,

zeggen dat er goed nieuws is voor alle mensen,

maar ‘nieuws’ lijkt nog steeds slechts iets naars.

 

We zien mensen zonder hoop en zonder thuis

verstoten en verloren, zoekend naar het licht,

naar een warm een hart of een veilig huis,

maar wie geeft die vrede voor ons een gezicht?

 

Iedereen weet wat de wijzen hadden gegeven,

maar het gaat toch om wat het kind ons bracht

en dat komt in ons telkens opnieuw tot leven;

dat is het wérkelijke wonder van die heilige nacht.

 

Het maakt dat Kerstmis méér is dan een oud verhaal,

want het is de kracht van het lichtje bij ons binnen,

daarin woont de liefde en vrede voor ons allemaal

omdat ook een wonder soms klein moet beginnen.

kribbe

Het geschenk van Kerstmis

Geplaatst op

gift of christmasHet is de tijd van het jaar waarin veel winkeliers hun grootste omzet halen. De ‘buurtsupers’ wedijveren met elkaar om de gunsten van de klant. Met luxeartikelen in een tijdelijk assortiment en de verruimde openingstijden als extra inzet. Zo hoef je niet met een zorgvuldig opgestelde boodschappenlijst door de supermarkt te hollen, want wat je bent vergeten haal je gewoon ’s avonds of zelfs met kerstmis nog makkelijk in huis.

We halen ook kerstbomen en lichtjes in huis, in een poging om het donker te verdrijven en licht en warmte binnen te halen. Gaat Kerstmis daarmee over de Kerstman en over cadeautjes, of over warmte en gezelligheid bij kaarslicht? Is Kerstmis een mythe, of gaat het daadwerkelijk over de belofte van vrede op aarde? Is het een periode die ons, aangestuurd door de commercie, aanzet tot winkelen naar dure kerstinkopen en feestelijke diners met (veel te) veel eten? Of wat betekent Kerstmis dan eigenlijk? Voor jou, voor mij? Kerstmis: is het een oud verhaal in een al lang vervlogen taal, of zegt het ons vandaag de dag toch nog iets meer?

Kerstmis gaat in ieder geval niet over de omzetcijfers, hoe mooi die ook zijn om een jaar mee af te kunnen sluiten. We sturen toch niet voor niets kerstkaarten naar dierbaren waarin we ze vooral veel liefde en alle goeds toewensen. En misschien, heel misschien, betekent het ook nog iets van het feest van Kerstmis waaruit dit allemaal is ontstaan. Ieder kan en mag natuurlijk een eigen invulling geven aan ‘het kerstgevoel’. Maar het gevaar van uitsluitend ‘de commerciële kant’ van kerstmis ervaren is dat het misschien wat ‘leeg’ blijft. Dan is het alsof je een verlangen voelt dat door de commercie alleen niet meer gestild wordt; of een verjaardagsfeest viert waarbij de jarige ontbreekt. En in zekere zin is dat ook wat we vieren, ieder jaar opnieuw. Maar een goed feest vraagt ook om een goede voorbereiding. Dat reikt misschien wel verder dan kerstinkopen doen. De vraag daarbij is wat we dan eigenlijk vieren?

Kerstmis is in oorsprong het feest waarmee de komst van het Licht en de Vrede op aarde wordt gevierd. Het begon in de gedaante van de geboorte van dat kleine kind in een stal. Het laat ons zien dat iets groots soms met iets kleins kan beginnen. De donkerste nacht ligt haast weer achter ons, we zijn weer op weg naar het licht. Niet alleen in onze westerse cultuur of christelijke religie staat het verlangen naar Licht en Liefde en een Verlosser die vrede brengt centraal. Daarin ligt de overeenkomst tussen alle mensen: de hoop en het verlangen naar een nieuw begin. Maar ik denk dat we het wonder van een wereldwijde vrede niet aan een enkeling kunnen en mogen overlaten. Die wens wordt vast waarheid als we het niet alleen in onze kerstkaarten naar elkaar schrijven, maar in ons doen en laten uitstralen. Zet je hart eens extra open en neem een beetje Licht en Vrede mee, deze Kerst. Daarmee wordt het feest van Kerstmis een cadeau aan elkaar en voor elkaar, om door te blijven geven.

 

Klein beginnen

Geplaatst op Geupdate op

autumn clock3

De Advent is begonnen: de tijd van de donkere dagen voor de kerst en van uitzien naar het Licht. ‘Advent’ komt van het Latijnse woord Adventus, dat ‘komst’ betekent. Letterlijk en figuurlijk zien we uit naar het licht: het moment dat de dagen weer gaan lengen, zodat we gevoelsmatig wat uit het donker stappen naar het licht toe.

In de christelijke traditie zijn we in afwachting van de wederkomst van het Licht van God dat ooit onder ons, mensen, gekomen is door mens te worden. Het Licht in die betekenis is het licht van Jezus. Zijn geboorte wordt herdacht, Zijn wederkomst verwacht. We tellen op vanaf zijn geboorte, maar in deze tijd van het jaar tellen we weer af tot aan zijn geboorte. Iedere zondag in de adventstijd wordt in de adventskrans in de kerk iedere week één kaarsje erbij aangestoken, tot Kerstmis. Ook dit jaar. Net als vorig jaar en het jaar ervoor. Ieder jaar weer tellen we af totdat er een blijvend teken van Gods Licht en Vrede mag zijn. Ieder jaar kunnen we met Kerstmis, thuis, op straat en tijdens de vieringen in de kerk, iets ervaren van dat gevoel van verbondenheid en saamhorigheid. Als we de kaarsen hebben ontstoken en elkaar de hand reiken om de vrede te wensen, dan lijkt het altijd dichterbij dan ooit: de komst van God in ons midden. Voelbaar aanwezig.

En toch, als we terugkijken en om ons heen kijken, dan kunnen we alleen maar constateren dat het sinds het vorig kerstfeest nog steeds niet erg gelukt is met die vrede op de wereld. Integendeel… Angst verdrijft het gevoel van verbondenheid. Het drijft een wig tussen mensen en de neiging ontstaat om elkaar te categoriseren: in landen of werelddelen van herkomst, in verschillen in huidskleur, geaardheid, cultuur of religie, in ‘mijn’ of ‘dijn’. Het maakt het zicht op vrede misschien wel verder weg dan ooit. We wensen en we hopen het en vertrouwen er misschien zelfs op, om dan telkens te moeten merken dat die vlaag van vrede weer is weggeëbd. Dan lezen we in de krant weer over oorlogen en gebeuren er rampen, worden mensen ziek en gaan ze dood. Net als ieder voorgaand jaar.

Of is er hoop? Misschien is het mens-eigen om te blijven hopen. Want: zolang je de hoop niet hebt verloren is er nog niets verloren. En zeker als we geloven in het goede zullen we toch de hoop niet verliezen? Geloven is nog sterker dan hopen: het is een vertrouwen dat het goed zal komen. ‘Alleen licht kan duisternis verdrijven, alleen liefde verdrijft haat’, is een bekende uitspraak van Martin Luther King. Het is nog een hele uitdaging om in deze tijd die cirkel van kwaad te willen doorbreken. Hoe onwerkelijk het op dit moment ook moge lijken, het is een waar woord: vrede begint waar liefde wint.

Er is vast hoop voor wie gelooft dat een groot wonder soms met iets kleins begint: de geboorte van God in de gedaante van een kind. Te groots om te begrijpen, maar te klein om het alléén af te kunnen. Misschien vraagt het van ons om ook meer ‘mens’ te worden, om zo te worden zoals God het heeft bedoeld. Nee: de wereld zal niet veranderd zijn, wanneer we na de kerstviering de kerk uitlopen en de vrede is vast ook nog niet over ons heen gevallen. Maar zoals een bekend gezegde zegt: ‘verander de wereld, begin bij jezelf’. Bij de wereld om je heen, bij de kring van mensen waarop je wél invloed hebt. Door compassie te voelen voor je medemens. door te helpen met wat binnen je vermogen ligt. Dan kan je ook zelf een lichtje zijn voor een ander. En het licht van een kaars kan je oneindig verder delen. Misschien schuilt daarin wel de ware boodschap van Kerstmis: in het besef dat dat kleine kind, het Licht van Kerstmis in onszelf huist. Een wonder moet soms klein beginnen…

kaft-luisteren-naar-de-stilteNB: In de traditie van de ‘advent’ is de periode van vier weken als aanloop naar kerstmis een periode in het donker, vol verwachting van het Licht dat zal doorbreken. Een periode van rust, inkeer en…stilte. Stilte om tot jezelf te komen en misschien wel tot God. Want ‘het goddelijke’ woont immers in onszelf. Als we het buiten onszelf zoeken, dan vinden we het niet. En omdat ik soms woorden geef aan mijn stilte, post ik gedurende de advent uitsluitend berichten over stilte op twitter en Facebook. (Eerder is er een bundeltje van mij verschenen met gedichten over de stilte: ‘Luisteren naar de stilte’. Zie: https://bewustzin.wordpress.com/luisteren-naar-de-stilte/)