De pest erin? Of de klad erin?

Geplaatst op Geupdate op

data58270146-d7be3c
Foto: NRC

Afgelopen zaterdag was onze oudste zoon jarig, en dat vierden we in ‘De Buurt’: op de binnenplaats van het voormalige Pesthuis – onderdeel van het culturele uitgaanscentrum ‘De Buurt’ in Leiden. Het klinkt vast niet gek dat het Pesthuis ‘corona-proof’ is ingericht. Ik vond het een hele bijzondere plek om daar te zitten, aan een picknicktafel op een afgebakend stuk binnen de looproute, midden in onze huidige pandemie. Blijkbaar had men destijds de tijd gevonden om net als in andere steden, een oord in elkaar te metselen waar besmette lieden naar verbannen konden worden.

Door de tijd heen

Pandemieën zijn van alle tijden en hebben meer dan eens een hoofdrol gespeeld in de wereldgeschiedenis. Zo kunnen we in de Bijbel/de Torah (Leviticus) over besmettelijke ziektes van duizenden jaren geleden lezen. God had daarbij aan Mozes en Aaron het volgende bevolen: afhankelijk van de mate van besmetting, kon aan een persoon een termijn van twee weken isolatie worden opgelegd. Als de ziekte ernstig bleek of als de zieke niet genezen was, werd hem opgelegd in gescheurde kleren te lopen, een doek voor de mond te dragen en te roepen: ‘Onrein, onrein!’ en de zieke moest buiten het tentenkamp wonen. Door de tijd kennen we telkens nieuwe varianten: van de pest en pokken tot aan tyfus, cholera en de Spaanse griep, vaak met miljoenen doden tot gevolg. Besmettelijke ziekten als virussen reizen dus mee met de tijd, in telkens nieuwe varianten.

Nadelig neveneffect

Nieuws reist tegenwoordig snel, we zijn vrijwel direct op de hoogte van ontwikkelingen en kunnen daarop zo veel en zo goed mogelijk inspelen. Een ‘neveneffect’ van ziektes is gek genoeg hardnekkig blijven bestaan: complottheorien. Voer voor psychologen, zou ik haast zeggen. Wat maakt nou toch dat er mensen zijn wiens gedachten in excessen op berichten over het virus reageren?

Altijd goed om kritisch te blijven ten aanzien van het nieuws dat de media voorschotelt natuurlijk. In dat opzicht is het een goede gids om je hart te volgen, maar dan niet zonder ook je gezonde verstand te gebruiken! En dan wordt ons nogal wat aan complotten gepresenteerd, in het kader van het coronavirus. Ze komen voorbij, ik beschouw ze kritisch en op veilige afstand.

Over mainstream media, social media en opruiende media

De laatste tijd werd ik via diverse social media-kanalen overstelpt met vage berichten rond het coronavirus, over quotes die buiten hun context werden geplaatst of stellingen zonder wetenschappelijke onderbouwing, die allemaal als kenmerk hadden dat ze onrustig maken en zelfs angst zaaien (los van het feit dat onbetrouwbare informatie gevaarlijk kan zijn!) Die berichten hebben als overeenkomst dat ze stellen dat ze een ‘tegengeluid’ zijn voor de reguliere pers, waarvan ze stellen dat die onbetrouwbaar is en angst zaait. Wie leest hierin niet de contradictie?

Er wordt gesteld dat de mainstream media ‘gekocht’ is door mensen die eraan verdienen en dat het nieuws daarom sturend en niet neutraal is. Mensen die dat beweren hebben blijkbaar nog steeds niet door dat verspreiders van nepberichten, zgn. ‘hoaxes’, juist bestaan bij de gratie van het onderliggende verdienmodel. Of ze worden geleid door hun eigen angsten en twijfels, dat kan ook.

Logische verklaringen

Om de vraag over al of geen betrouwbaar nieuwsfeit filosofisch-wetenschappelijk te benaderen, past de theorie van ‘Ockham’s scheermes‘: ‘als er verschillende hypotheses zijn om een verschijnsel te verklaringen, dan is de stelling met de minste aannames en veronderstellingen het meest sluitend.’ Dit betekent dat je niet het bestaan van iets door hypotheses moet willen veronderstellen, als de ervaringen ook op een logischere manier kunnen worden verklaard. Kort samengevat: een teveel aan ‘stel nou dat’ schrappen, zorgt ervoor dat je de meest gangbare verklaring voor een verschijnsel overhoudt.

Blijf dus kritisch bij berichtgevingen en berichten die andere berichtgevingen in twijfel trekken: informeer jezelf, ga op zoek naar broninformatie en weeg alle voors en tegens af. Dan kom je vanzelf tot een evenwichtig antwoord. (En voel je je angstig? Schrijf die gedachte die je angstig maakt op en ga op zoek naar de voor- en tegenargumenten, dat helpt relativeren).

Het effect van plaatsen en delen van onjuiste berichten

‘De pers’ kent inderdaad nuances in betrouwbaarheid van de berichtgevingen, sinds in de sublagen van de media een ware explosie aan hoax-berichten is ontstaan, omdat…dat nu eenmaal betaalt: hoe meer die geliked en gedeeld worden via social media, hoe meer het oplevert. Ze doen dus doorgaans waar ze voor waarschuwen: angst zaaien! En juist dàt zaait de onrust en verwarring. En wie angst zaait, oogst geen goede gezondheid.

Angst is een slechte raadgever, hoe dan ook. Maar wie zegt dan ook dat je de berichtgevingen over het coronavirus vanuit een zekere angst moet lezen of ervaren? Ik heb daar tenminste geen last van. In de hoogste graad zal ik me hooguit zorgen maken. Zorgen over de ontwikkelingen en over de toenemende laconieke houding van mensen die de veiligheidsregels aan hun laars lappen. De veiligheidsmaatregelen ervaar ik zelf dan ook als praktisch uitgangspunt. Zorgen over mensen die roepen dat het coronavirus niet veel anders is dan een fikse wintergriep, terwijl ik uit eerste hand weet -en ieder die de laatste maanden heeft opgelet!- dat dit een forse onderschatting is en absoluut geen vergelijk is. Zorgen over mensen die roepen dat het risico op besmetting procentueel wel meevalt. Maar is dat niet vanwege de enorme offers die we omwille van het drukken van de besmetting al hebben gemaakt dan?

Vrijheid om je mening én gezond verstand te ventileren

Een paar keer heb ik gereageerd op een bericht dat ik via die weg las, waarbij ik verwees naar de volledige broninformatie, of aangaf waarom ik het bericht ongepast vond. ‘Ik geloof de media niet‘ (maar welke media dan wel?), of ‘Lees ik wel voldoende?’ (terwijl ik me dat andersom in hoofdzaak afvraag!), kreeg ik dan als repliek. Waarbij ik vermoed dat de delers van die berichten doorgaans niet verder lezen dan hun neus lang is. Nadeel van foutieve berichtgeving is dat het ‘t menselijk handelen beinvloedt, en dat betekent in het voorbeeld van het coronavirus dat door met het veranderende gedrag van mensen ook de risico’s toenemen.

(Schrijnend vond ik enkele berichten waarbij de deportatie van joden in de Tweede Wereldoorlog werd aangehaald in vergelijk met de huidige overheidsmaatregelen i.h.k.v. het coronavirus. Bah!?! Hoever afgegleden ben je om dat te gebruiken om je argumenten kracht bij te willen zetten? Het draait er in hoofdzaak om dat we juist zoveel mogelijk levens sparen, door met z’n allen zuinig te zijn op onszelf en elkaar! Hoe in godsnaam kun je dit afzetten tegen een stelselmatige en doelbewuste massamoord op miljoenen mensen?)

Je kan -en mag- een mening hebben of erover verschillen, over de aanpak van het virus, maar het feit dat je alles mag zeggen maakt nog niet dat je ook zomaar van alles maar moet zeggen… of klakkeloos van alles aanneemt. Ook berichten die geschreven zijn in de trend van ‘vind je dit normaal?’ om er vervolgens ridicule tegenstellingen bij te halen, dat ik denk: nee, dat je het zo stelt, dat is inderdaad niet normaal!

Het belang van de corona-maatregelen

Laat ik een ding vooropstellen: ik heb er niet voor geleerd. Als het over corona gaat, dan beroep ik me op de informatie die ik via de media lees. En dan lijkt het me om veel redenen het meest voor de hand liggen dat officiele instanties als de WHO, het RIVM en het OMT, onze overheid, het Ministerie van Volksgezondheid en de virologen die in de pers aan het woord komen het beste met ons voor hebben en hun kennis in algemeen belang delen. Al was het maar omdat de effecten van het virus en de maatregelen hen zelf ook raken!

Ik ken iemand die werkt als IC-verpleegkundige én ik ken een aantal voorbeelden binnen eigen kring van mensen die zijn overleden a.g.v. het coronavirus. Ik ken mensen in mijn heel directe omgeving met een zwakke gezondheid, die de afgelopen maanden uit voorzorg beperkt zijn in hun sociale contacten en zelfs chemo-behandeling hebben gestaakt bij de eerste aangekondigde maatregelen. Daarnaast heb ik in mijn huishouden te maken met twee banen die op springen staan en twee kinderen die tenminste één -en wie weet meer- studiejaar missen door de lock down-maatregelen.

Door de maatregelen rondom afstand houden en de hygiene-maatregelen in twijfel te trekken of zelfs aan de laars te lappen, wordt mogelijk een situatie in gang gezet die al die offers van de voorbije maanden en het sociale isolement van de kwetsbare groepen zo goed als voor niets maakt! Dus wat mij betreft geeft niets, maar dan ook niets, je het recht om geen rekening te houden met die 1,5 meter omdat jij daar toevallig geen zin meer in hebt. Ikke ikke ikke, de rest kan stikken?

Ieders verantwoordelijkheid: terugdringen van besmettingen

Je hoeft het van mij heus niet met het RIVM, Ministerie van Volksgezondheid, de WHO of het OMT eens te zijn. Ik zeg ook niet dat het deze instanties géén fouten maken. De situatie rond het virus is zo nieuw dat zij ook zoekende zijn en steeds tot nieuwe inzichten komen. Ik respecteer ieders mening, maar ik heb moeite met moeite met ongefundeerde meningen. Een onderbouwde mening krijg je door vragen te stellen en naast je hart vooral je verstand te gebruiken! Iedereen die met een andere intentie communiceert, maakt misbruik van angstige mensen. Helemaal als deze de corona-besmettingsgraad niet bepaald ten goede komen.

De aandacht verslapt, men wordt laconiek. Ook ik merk, op straat en bij het boodschappen doen, dat men de afstandsregel alweer glad vergeten lijkt te zijn en bij de buurtsuper weer als vanouds in elkaars nek staat te hijgen. En voor diegenen die menen dat het besmettingspercentage best meevalt: misschien is dat wel te danken aan het feit dat we eerder in onze ‘intelligente lock down’ ook verstandig hebben gereageerd? Het risicopercentage bij blootstelling aan het virus is echter niet veranderd. En dan is het alsof iemand je een doos lekkere bonbons met 100 stuks aanbiedt en daarbij zegt: ‘Tast toe. Maar weet wel dat de helft van de bonbons vergiftigd is en bij een stuk of 3 zodanig dat je eraan kunt overlijden.’ Zou je nog toehappen?

Los van discussies over de (on-)veiligheid van vaccins, de noodzaak of gevaren van apps of het nut van mondkapjes: de meest efficiente manier om van het coronavirus af te komen is als de besmettingsgraad daalt! Dat is geen kuddegedrag of een politiek statement, maar een weloverwogen keuze. Een virus verspreidt zichzelf niet: mensen doen dat – en dat geldt dus ook voor het coronavirus. Houd dus de afstandsregel van 1,5 meter in acht, was regelmatig je handen en laat je testen bij gezondheidsklachten die op besmetting kunnen duiden, want alleen zo maken we korte metten met het virus! Alleen door met elkaar voor minder besmetting te zorgen, hebben we vanzelf minder zorgen over de besmetting!

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s